Şu An Sitemizde
231 Ziyaretci 0 Üye Online

Blog Menusu

  Ana Sayfa
  Resimlerim
  Makalelerim
  Günlüğüm
  Biyografim

Çok Okunan Yazilarim

EĞLENMEK İSTEYENLER BURAYA

UZAYDA Kİ GELİŞMELER

Bu Okçu Hepimizi Tehdit Ediyor!
Sagittarius (Yay) Takımyıldızı’nın adı Latincede "okçu" anlamına gelir. Antik Yunanlılar takımyıldızı elinde yayı ile insan başlı bir at olarak aktarırlar, onlara ne ilham verdi bilinmez. Günümüz astronomları o okçudan gelebilecek ölümcül bir atıştan endişe ediyorlar.

Wolf-Rayet yıldızları (kısaca WR olarak anılırlar) güneşin 20 katı ağırlığında, yıldız rüzgârları nedeniyle kütlelerini hızla kaybeden, hızları saniyede 2000 kilometreye kadar çıkabilen yıldızlardır. Yaşamları bir süpernova patlamasıyla noktalanır. İlk örneği 1867 yılında Charles Wolf ve Georges Rayet tarafından gözlemlenmiştir. WR yıldızları, masif ve parlak yıldızlarının yaşam döngüsünde normal bir evredir. Bu evredeki yıldızlardan geniş ve güçlü helyum ve nitrojen yayımı veya helyum, karbon, oksijen yayımı gerçekleşir. Samanyolu’muzda yaklaşık 230 tane WR gözlemlenmiştir, bunların 100 kadarı Büyük Macellan Bulutu’ndadır. WR yıldızlarının orijinlerinin O tipi yıldızlar olduğu düşünülmektedir.


Morgan-Keenan sınıflandırmasına göre Güneşimiz G sınıfı bir yıldızdır.

WR yıldızlarının bazılarının merkezinde ikili yıldız sistemleri vardır, yani birbiri etrafında dönen iki tane yıldız. Yıldız rüzgârları, bir yıldızın üst atmosferinden dışarı gaz fışkırtmasıdır. İkili WR sistemlerindeki yıldızların rüzgârları birbirleriyle etkileşip fırıldak gibi bir şekil ortaya çıkarabilirler.


Yıldız Rüzgarı

Dünyamızdan 8000 ışık yılı uzaklıktaki WR 104 ikili bir Wolf-Rayet sistemi, 8 yıl önce keşfedildi. Sistem O ve B tiplerinde yıldazlardan oluşuyor ve bize görece yakın sayılır: Dünyamız ile Samanyolu’muzun merkezi arasındaki mesafenin dörtte biri uzaklıkta. Sydney Üniversitesi 6 yıldır WR 104’un gözlemliyor, fotoğraflarını çekiyor. Yay takımyıldızı içinde yer alan sistem, kozmik bir saat gibi her 8 ayda bir dönüşünü tamamlıyor. 6 yıl boyunca, sistemin dönüşüne göre kameralarını çevirerek 11 fotoğraf çeken bilim adamları bunun üzerimize çevrilmiş dev bir ışın tabancası olabileceğini söylüyorlar!

WR 104, yaşamının son evresine geldiğinde korkunç bir süpernova patlaması ile ölecek ve yıldız sistemi patlama sırasında çok kuvvetli bir gama ışını huzmesini dünyamıza gönderebilir. Araştırmacılar sekiz yıllık çalışmalarından elde ettiklerini bir araya getirdiklerinde bu sistemin Dünya ile aynı eksen üzerinde olduğunu görmüşler. Bu çıkarımı yapmaya yardım eden şey sistemin kuyruğu; kuyruk nerdeyse mükemmel bir spiral şeklinde duruyor. "Ancak ikili sitemin tam tepesinden bakarsanız böyle bir şey görebilirsiniz." diyor Avustralyalı bilim adamları. Bu noktada durup "Aman canım, 80 katrilyon kilometre ötede patlayan patlasın, bize ne kadar zarar verebilir ki?!" diyebilirsiniz. Gezegenimizi tutturma olasılığı az da olsa, dikkate değer sonuçları olabilecek bu olaya dikkat kesilmiş bilim adamları var.

Bu noktada Astronom Phil Plait’in sıraladığı olasılıkları aktaralım. "Böyle bir gama ışını patlaması ozon tabakamıza zarar verecektir. Tabakanın ortalamada %30 kadarı, yer yer %50’yi bulmak üzere, yok olabilir. Bu ışınlar atmosferimizde azot dioksit oluşmasına sebep olacak. Azot dioksit kırmızı-kahverengi bir gazdır, bu gazın oluşturduğu pus da büyük olasılıkla Güneş ışınlarını engelleyerek Dünya'nın soğumasına neden olacak. Aynı zamanda suda çözünebilen bu azot dioksit, asit yağmuru olarak yeryüzüne iner. Kesin olarak bilemediğimiz şeyler de var: Gama ışını ile birlikte Dünyamıza gelecek olan atom altı parçacıklarının yaratacağı etkiler."

Gama ışınlarının bu mesafeden dünyamıza kadar gelip gelemeyeceğini, gelirse şiddetinin ne olacağını bilmiyoruz. Böyle bir şeyi modellemek pek de kolay değil. Fakat en kötü ihtimali düşündüğünüzdedurum pek de iç açıcı değil: Toplu yok oluş.

WR 104’ün yıldızlarının ne zaman patlayacağı, süpernova patlamasının ardından gama ışını patlaması yapıp yapmayacağı konusunda emin değiliz. En fazla birkaç yüz bin yıl içinde patlayacaklarını söyleyebiliyoruz (aslında bir astronoma soracak olursanız bu oldukça kısa bir süre). Ne kadar uzakta olursa olsun namlusunu bize doğrultmuş bir silaha dikkat etmekte fayda var, önümüzdeki yıllarda bu sistem hakkında daha fazla şey öğreneceğimiz kesin.

Derleyen: Özden Hanoğlu
Haber tarihi: 4 Mart 2008,
Fotoğraf: Sydney Üniversitesi
Kaynak: http://www.physics.usyd.edu.au/~gekko/pinwheel.html
http://www.cosmosmagazine.com/node/1878
http://www.badastronomy.com/bablog/2008/03/03/wr-104-a-nearby-gamma-ray-burst/

09.03.2008 Tarihinde eklendi 8454 kez okundu


Diğer Yazilarim

<< Önceki

[1] 2

Sonraki >>

Yazılarım

 

www.fenprojem.com  / Gizlilik Politikası / Site Haritası

Copyright © 2002-2015 www.fenokulu.net Vergi No:1590073486
İletişim & Reklam fenokulu@yahoo.com Muharrem Baytekin

Flash Player    Pdf  Reader    Flv Video Oynatıcı