Karışımlar


www.fenokulu.net
Karışımlar

KARIŞIMLAR

 

 

 

 

 

Karışım: Birden çok element veya bileşiğin kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya getirilmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir.

   Solduğumuz hava; içtiğimiz gazoz, süt, çorba, şerbet, karışık meyve suları, çay; yeraltındaki petrol; deniz suyu; kireçli su, zeytinyağlı su, böcek ilaçları, deodorant, lehim, sel suyu, kolonya, çelik… günlük hayatta karşılaştığımız birkaç karışımdır.

Karışımlarda birden çok element olabilir örneğin; hava(oksijen, karbondioksit, azot… gazları)

Karışımlarda birden çok bileşik bulunabilir örneğin; Deniz suyu(su ve tuz)

Karışımlarda birden çok element ve bileşik olabilir örneğin;sel(su ve toprak)

 

Karışımların Özellikleri

 

1)   Karışımı oluşturan maddeler kendi özelliklerini kaybetmezler. Tuzlu suda su ve tuz tadı algılanır

2)   Karışımı oluşturan maddelerin miktarları arasında belirli bir oran yoktur. İstenildiği oranda karıştırılabilirler. Az şekerli veya çok şekerli çay olur

3)   Karışımların erime ve kaynama noktaları sabit değildir.

    Tuzlu su bazen 103 bazen 110 derecede kaynar,donma noktası ise -5 veya -10 derece olabilir

4)     Karışımların belirli bir kimyasal formülleri yoktur.

Oksijen elementi: O ile su bileşiği H2O ile gösterilir fakat karışımlarda madde isimleri hepsi birden söylenir

5)Karışımlar fiziksel yollarla oluşur ve bileşenlerine fiziksel yollarla ayrılırlar

 

 

Soru:1.

 

 

 

 

 

 

Yukarıdaki modellerin hangisine uyduğunu karşısına yazınız.

 

- X kasesinde iki tane 3 modeli vardır.

X kasesindeki maddeye ……………………. denir

 

-Y kasesinde bir tane 6 modeli ve bir tane 4 modeli konulmuştur Y maddesine ………………

………. Denir

- Z Kasesinde iki tane 1 modelinden ve üç tane 2 modelinde vardır.Z kasesindeki maddeye     ………………………………………….. denir

 

-T Kasesinde beş tane 4 modelinden vardır Z maddesi ……………..’dir.

 

CEVAP:

X maddesi bileşik

Y maddesi karışım

Z maddesi karışım

T maddesi element

 

 

 


Karışımlar görünümlerine göre iki çeşittir

1.Heterojen (Adi) karışım: Karışımı oluşturan

Maddeler karışımın her yerine eşit olarak dağılmadıysa Heterojen (Adi) karışım denir

Her yerinde aynı özellikleri göstermeyen karışımlardır

Katı katı karışımı; toprak

katı-sıvı karışımı; su-kum,su-tebeşir tozu

sıvı-sıvı karışımı: su-zeytin yağı,su-benzin karışımı,süt içindeki yağ damlacıkları örnek verilir

 

 

 

Homojen karışımlar:

Her tarafında aynı özelliği gösteren,tek bir madde gibi olan karışımlara denir.Homojen karışımlara genel olarak çözeltiler de denir.

Tuzlu su,hava,kolonya,24 ayar altın örnektir.Metallerin eritilip karıştırılmasıyla oluşan homojen karışımlara ise alaşım denir. Pirinç, lehim, tunç, bilezik, çelik

 

 

Heterojen ile Homojen karışımın farkları;

    

 Heterojen karışımda,

- Karışan maddeler gözle görülür ve kolayca ayırt edilebilir,

- Karışımın üst tarafı ile alt tarafı arasında yoğunluk farkı görülür

     örneğin ayranını dibi daha yoğun olur,

Sel suyunun dibi daha çamurludur.

     

 

Çözeltiler(homojen karışım) ;

- Tek madde gibi görülür karışan maddeleri dışarıdan fark edemeyiz.Örneğin çayın içindeki çözünmüş şekeri fark edemeyiz.

- Bekletilse dahi çökelti oluşmaz,

- Süzgeç kağıdından geçerler,

- Genellikle saydam ve akışkan olur,

- Çözeltiler katı,sıvı ve gaz halde olabilir

 

 

Soru:2.Gözünüz kapalı iken hazırlanmış iki karışımın heterojen mi yoksa homojen mi olduğuna nasıl karar verirsiniz?

 

 

Cevap: Karışan maddeleri bakarak ayırt ediyorsam ve karışımın alt tarafı üst tarafa göre daha yoğunsa Heterojen karışım derim.

Bekletirim, süzgeç kâğıdından geçiririm ve tek bir madde gibi görüyorsam homojen(çözelti) olduğunu belirtirim

 

 

 

 Çözeltiler genellikle sıvı halde bulunur, çözücü madde su, yağ, tiner, alkol olmaktadır gaz çözücü azot, katı çözücü kurşun ve gümüş olabiliyor. Bu bölümde sıvı çözücülerin içinde çözünen maddeleri örnekleyeceğiz.

 

Sıvı – katı çözeltileri

Çözücü(sıvı) +  çözünen(katı) =  çözelti

Saf su + tuz = burun damlası

Su+şeker= şerbet

Su+İçecek tozu=meyve suyu

 

Sıvı-sıvı çözeltileri

Su+etil alkol= kolonya

Su+asetik asit = sirke

 

Sıvı-gaz çözeltileri

Su+karbondioksit gazı = Gazozlu içecek

Su+oksijen = Deniz suyu

Su+gaz  =bulut

 

 

 

Soru3:Hangi seçenekteki maddeler diğerlerinden farklıdır.

 

 

a)    Kolonya, Kola, bulut

b)    Şerbet, gazoz, sirke

c)    Burun damlası, deniz suyu, meyve suyu

d)    Ayran, toprak, sel

 

 

Cevap: Ayran, toprak ve sel heterojen karışım olduğundan istenen D seçeneğidir

 

 

 

 


Bir çözelti oluşması sırasında çözücü ile çözünen maddenin tanecikleri arasında etkileşim olur. Çözücü tanecikleri çözünecek maddenin tanecikleri etrafını kuşatıp en küçük yapısına kadar ayırarak çözeltiyi meydana getirir bu olay çözünme olayı olarak da adlandırılır.

 

Moleküllü çözeltiler

   Alkol ve şeker gibi maddeler suda çözündüklerinde tamamen parçalanma gerçekleşmez, iyonize olmazlar.

    Şeker molekülleri birbirinden ayrılır,her şeker molekülünün etrafına su molekülleri kuşatmış olarak fiziksel değişimi görülür

   Alkollü su ve şekerli su çözeltileri moleküler çözünme yapar.

   İyot alkolde çözünür, çözünen madde moleküllerine ayrılır

 

İyonlu çözeltiler

   Asit,baz ve tuzlar suda çözündüklerinde (+) ve ( – ) iyonlarına yani katyon ve anyonlarına ayrılarak suyun her tarafına eşit dağılırlar.

  Örneğin yemek tuzu su içine dökülürse tuzu oluşturan sodyum(Na) ve klor(Cl) iyonlaşır.Na+ ve  Cl halini alarak su içinde homojen dağılırlar

 Tuzlusu, asitli su ve bazlı su iyonlu çözeltilerdir

 

Soru:4. 100 ml. Su  B maddesini ancak moleküllerine kadar çözünmesini sağlarken

C maddesini ise anyon ve katyonlarına kadar ayırıp çözündürmüştür. B ve C maddeleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

 

        B maddesi                C maddesi

a)      Alkol                             Tuz

b)      Tuz                        şeker

c)      Tuz                        alkol

d)      Alkol                      şeker

cevap  A seçeneğidir.

 

 

  

ÇÖZÜNME HIZI NELERE BAĞLIDIR?

 

*Sıcaklık Artarsa Çözünme Hızlanır

 

 

Sıcaklık arttırıldığında çözücü ve çözünen maddelerin tanecik hızları artar. Çözücü tanecikleri hızlıca çözünecek maddenin taneciklerini kuşatır ve darmadağın ederek çözünmeyi hızlandırır.

     Aynı sürede 5 0C ‘lik bir bardak sütte 3 kaşık şeker çözünürken ancak 60 0C sütte 8 kaşık şeker çözünüyor

 

Soru:5.Hangi çözelti en geç homojenize olur?

 

 

 

 


a)                 b)

 

                   100 0C                          50 0C

                    I.                                   II.

                

 

c)                               d)

 

              50 0C                                     50 0C

                 III.                                      IV. 

 

 

 

Cevap:  B seçeneğidir

 

 

 

Çözünen katıyı toz haline getirirsek, çözücünün tanecikleri daha fazla kuşatma yapacağından temas artacaktır böylece çözünme hızlanır.

  ! ! Eğer bir bardak sıcak su içine küp şeker mi? toz şeker mi ? yoksa pudra şekeri mi ? atsak kısa sürede çözünür siz tahmin ediniz.

 Karıştırmak da çözünmeyi hızlandır.

 

Soru:6.

TANER: . Çözünenin tane boyutu küçüldükçe çözünme hızının artacağını savunuyor.

      Hangi iki düzeneği kullanırsa bu görüşünü ispatlamış olur?

 

 

                   

               I.                            II.

 

 

               

 

 

 

          III.                                 IV.

 

a) I-II   b) I-III  c) II-III   d) II- IV

 

Cevap: D seçeneğidir.

 

 

  

 

  


İki tuzlusu çözeltisinde aynı miktar çözücü(su) olsun. Çözünen(tuz) hangisinde çoksa o çözelti ‘’derişik çözelti’’ adını alır. Çözünen(tuz) az olan çözeltiye ‘seyreltik çözelti’ denir.

 

Bir çözelti bazen seyreltik bazı durumlarda derişik olabilir. Hangi çözeltiyle karşılaştırıyorsak ona göre derişik veya seyreltik deriz.

 

Soru:7.      A kabı                        B kabı

 

 

 

                                    

 

Hangi seçeneğimiz yanlıştır?

a)    B kabındaki çözelti derişiktir

b)    A kabına 20 gram tuz ilave etsem daha derişik olacaktır

c)    A kabındaki çözeltiyi ısıtsam daha seyreltik yaparım

d)    B kabındaki çözeltiye su ilave etsem daha seyreltik olur

 

Cevap: C seçeneğidir

 

 

 

 


Çözeltiyi seyreltik hale getirmek için;

 

—Çözeltinin içine aynı cins çözeltinin daha seyreltik olanından ilave ederek seyreltebiliriz

—Çözeltiye biraz daha çözücü(su) ekleriz.

 

Çözeltiyi derişik hale getirmek için;

—Çözeltiye biraz daha çözünen(tuz,şeker ..) madde ekleyerek derişik hale getiririz.

—Çözeltiyi ısıtırsak çözücü(su) buharlaşır kalan çözelti derişik hale gelir.

 

 

soru:8

 

Yandaki kabın çözeltisini

 daha derişik hale getirmek için

ne yapmalıyım?

 

 

   

a)Çözeltiye 20 gr tuz ilave edilmeli

b)Çözelti karıştırılmalıdır

c)Çözelti soğutulmalıdır

d)100 ml daha su eklenmelidir

 

 

cevap: A seçeneğidir

 

 

 

Elektrolit olmayan çözeltiler

    Moleküllü çözeltilerde iyon yoktur dolayısıyla elektriği taşıyan iyonlar bulunmaz taşınamayan elektrik lamba devresinde ışık vermez.

 Örneğin; Şekerli su çözeltisi ve alkollü su çözeltisi elektrolit olmayan çözeltidir. Saf su, iyon içermediği için elektrolit olmayan sıvıdır.

 

Elektrolit çözeltiler

 

İyonlu çözeltiler elektrik devresine seri bağlandığında, çözünmüş iyonlar elektrik akımını ilettiklerinden lambanın ışık verdiği görülür.

Örneğin; Tuzlusu, asitli su(limonlusu, hidroklorik asit çözeltisi),bazlı su(sabunlu su) elektrolit çözeltilere örnektir.

 

Soru:9.Yaptığım elektrik devresinde kablo yetmemiştir? Nasıl çözüm bulsam da lambayı yaksam?

 

a)Kablonun eksik kalan yerine ip bağlasam

b)Kablonun eksik kalan yerini alkollü suya batırsam

c)Kablonun eksik kalan yerine limonlu suya batırsam

d)Kablonun eksik kalan yerine naylon poşet bağlasam

 

cevap: c

 

 

 

 

 

 

 

 


Saf su, iyon içermediği için elektrolit olmayan sıvıdır. Ancak yağmur ve yüzey suları toprakta bulunan birçok mineralin çözünmesi sonucu serbest iyonlar içerir. Bu iyonlar elektriği ileterek elektrolit çözeltiyi oluştururlar.

     Bu yüzden; Yağmurlu havalarda elektrik direkleri ve tellerinin düşebileceği yerlerdeki su birikintilerine basmayalım.

     Banyo ve mutfak gibi ıslak yerlerde ayağımıza yalıtkan terlikler giyelim, hasar görmüş veya açıkta kalmış iletken telleri onartalım

  

 

 

Soru:10.

Ceylan: Yağmur ve yüzey sularının kısmen iletken olmasının sebebini ve doğurabileceği tehlikeleri hangi olayla açıklayabilir?

 

a)   a) Yağmur birikintisindeki elektriğe kapılan kişinin yaralanması ile

b)   b) Sele kapılan çocuğun kaybolması ile

c)    c)Mutfaktaki prize parmağını sokan bebeğin yaralanması ile

d)   d)Banyodaki ıslak zeminde kayan kişinin bacağını kırması ile

 

Cevap: A seçeneğidir

 

Hazırlayan:HALİL İBRAHİM ÖZEN    ATATÜRK İ.Ö.O. KOÇARLI/AYDIN

17.04.2014