Işığın Soğurulması- Beyaz Işık Gerçekten beyaz ışık mıdır?
Üst Başlık
26 Konu | 0 Dosya | 28 Deney | 1 Bulmaca | 19 Video | 0 Kavram | 3 Test | 11 Animasyon | 54 Resim | 6 Diğer

Gökyüzü neden mavi?


Güneşten gelen ışığın kırmızıdan mora kadar bütün renkleri içerdiğini artık biliyoruz. Şimdi de
Güneş`ten gelen ışığın atmosferden geçerden başına gelenlere bir bakalım.

Atmosferimiz temel olarak nitrojen (%78) ve oksijen (%21) gazlarından oluşuyor. Geriye
kalan %1`in çoğunluğunu argon gazı ve su oluşturuyor. Ayrıca atmosferde başka parçacıklar,
toz, kül, polen ve okyanuslardan dolayı tuz bulunuyor. Atmosferi oluşturan maddelerin
kompozisyonu yer, zaman, yükseklik, iklim vs gibi etkilere de bağlı olarak farklılıklar
gösterebiliyor.

Işık atmosferden geçerken ortamdaki parçacıklardan etkileniyor. Bu etki parçacıkların
büyüklüğüne ve ışığın dalgaboyuna bağlı olarak farklı şekilde kendini gösteriyor. Eğer
parçacıklar ışığın dalgaboyundan çok daha küçükse Rayleigh saçılması oluyor ve küçük
dalgaboyları parçacıklarla etkileştiklerinde her yöne doğru yayılıyor. Bu durum atmosferdeki
gaz molekülleri ve görünür ışık için geçerli.

Burada iki anahtar nokta var:
1. Saçılan ışık her yönde yayılıyor.

2. Gaz molekülleriyle ışığın etkileşmesinde küçük dalgaboyları (yani mavi ve mor) daha
fazla tercih ediliyor. Yani daha büyük dalgaboyları nispeten etkileşmeden yollarına
devam ediyorlar.

Aşağıdaki şekle bakalım. Güneş`ten gelen ışık farklı yönlerde yayılıyor. Atmosfere girdiğinde
mavi/mor ışık en fazla saçılıyor. Ali Güneş`e doğru baktığında mavi/mor ışık saçılmış
olduğundan Güneş`i beyaz değil sarımsı olarak görüyoruz. Hatta Güneş ufka yaklaştığında
bize ulaşan Güneş ışınları daha uzun bir yol takip ediyor olduğundan bu etkiyi daha fazla
görüyoruz ve Güneş`in rengi daha kırmızıya dönük oluyor.
Güneş`ten uzağa doğru baktığımızda ise atmosferden geçerken yön değiştirmiş yani saçılmış
olan dalgaboylarını görüyoruz yani maviyi…

Peki, gökyüzünü neden mor değil de mavi olarak görüyoruz?

CD spektroskop`la değişik ışık kaynaklarına baktığımızda her rengin parlaklığının aynı
olmadığını görmüştük. Güneş`ten gelen ışıkta da mor ışık mavi ışıktan daha az bulunuyor,
dolayısıyla saçılma daha etkili olarak mavi ışık için gerçekleşiyor. Gökyüzünün mor değil de
mavi görünmesi aynı zamanda gözümüzün maviyi daha etkili olarak algılamasıyla da ilgili.


Gökyüzünde mavinin saçılması etkisini sınıf içerisinde basit bir uygulamayla izleyebiliriz.

Bu arada
• Neden sabah güneş doğarken ve akşam batarken gökyüzü kızıllaşır?
o Güneş doğarken ve batarken Güneş ışınları bize daha uzun bir yol katederek
ulaşıyor, dolayısıyla saçılmanın etkisini daha fazla görüyoruz.
• Bulutlar neden beyazdır?

o Bulutları oluşturan su buharı gaz moleküllerinden çok daha büyük ve bu
durumda tüm dalgaboyları benzer şekilde saçılıyor. Yani saçılma Rayleigh
saçılmasında olduğu gibi dalgaboyuna bağlı değil.
• Mars`ın gökyüzü neden kırmızı?
o Mars`ın ince bir atmosferi var toz parçacıklarından oluşuyor. Toz parçacıkları
mavi ışığı emiyor. Görünür ışığın kalan renklerinin tamamı atmosferde
saçılıyor ve kırmızımsı bir renk oluşuyor.
• Ay`ın gökyüzü neden siyah?
o Çünkü Ay`da atmosfer yok ve dolayısıyla saçılma da yok.
gibi soruların yanıtlarını da tartışabiliriz.

Kaynak:

BİLİM EĞİTİMİNDE ASTRONOMİ

Dr. Defne Üçer Şaylan
Doç. Dr. Ersin Göğüş

Bu konu 9474 kez okundu
Bu konuyu Site Admini Ekledi
Yorum İçin Üye Girişi
Şikayet Bildirimi
Avatar Seç
   
 
Görüş ve yorumlarınız bizim için değerlidir. Yorumlarınız kontrol edildikten sonra yayınlanmaktadır.


Yorumlar Yükleniyor..

 

Fen Okulu Online Üyeler
0 Üye / 136 Misafir
Sitemizde toplam 267.653 kayıtlı üye bulunuyor