Fen Konuları
Tüm Konular

TEOG2 Sınav Kapsamına Dahil Elektriklenme Konusundaki Püf Noktalar

Sayfayı Yazdır

Çeşitli sebeplerden dolayı - elektrik yükünün bir cisimden başka bir cisme geçerek birikmesi veya azalmasına elektriklenme denir.

Yüklerin hareketi

Maddelerdeki – yük hareket edebilir. Bu yüzden miktarları değişebilir. Alışverişi yapılabilir.

Maddelerdeki + yüklerin miktarı değişmez.  + Yüklerin alışverişi olmaz.

 

Yük çeşitleri

Yüklü cisimler iki çeşittir.

Bunlar + yükü fazla olan cisimler ve – yükü fazla olan cisimlerdir.

Eğer + ve -  yük birbirine eşit olursa cisim nötr cisim olur. Yüksüz cisim yoktur.

 

Sürtünme ile elektriklenme

Sürtünen cisimler başlangıçta nötr durumda olabilir.

Birbirine sürtünen cisimler zıt yükle yüklenir.

Yıldırım ve şimşek olayları sürtünme ile elektriklenme olaylarıdır.  

Yalıtkan cisimler sadece sürtünme ile elektriklenebilir.

Ebonit (plastik) cisim yün kumaşa sürtülünce

Ebonit – yükü cisim olur

Yün kumaş + yükü cisim olur .

Bu olayda – yükler yün kumaştan ebonit cisme doğru akar.

 

Cam cisim ipek kumaşa sürtülünce

Cam cisim + yükü cisim olur

İpek kumaş – yükü cisim olur .

Bu olayda – yükler cam cisimden ipek kumaştan doğru akar.

 

- yükün hareketi

Cisimler arası yük geçişi olması için cisimlerin temas etmesi veya sürtünmesi gereklidir.

 Etki ile elektriklenme de cisimler arasında yük geçişi olmaz.

Yük geçişinin yönü her zaman  – yük oranı fazla olan cisimden az olana doğrudur.

 

Dokundurularak elektriklenme

Cisimler birbirine dokundurulduğunda yükler eşit ise cisimler nötr olur.

Birbirine değdirilen yüklü cisimlerin yükleri eşit değilse, cisimlerin ikiside yükü fazla olanın yükü ile yüklenir. Sonuçta ikiside aynı yüklü olur.

Nötr bir cisime,  + yüklü cisime dokundurulursa cisimler + yüklü olur.

Nötr bir cisime,  – yüklü cisim dokundurulursa  cisimler – yüklü olur.

İletken cisimlere yüklü cisimler dokundurularak elektriklenebilir.

Topraklama sayesinde yüklü cisimler nötr hale gelir.

Etki ile elekktrikleneme

Mesela nötr cisme (+) pozitif yüklü cisim yaklaştırılırsa çekim etkisinden dolayı (-) negatif yükler cisme yakın uçta birikir. Diğer uçta ise (+) pozitif yükler daha çoğunlukta olacağı için nötr cismin bir yanı (-) negatif diğer yanı (+) pozitif yükle yüklenmiş olur. Bu olaya kutuplanma denir. Kutuplanma oluştuktan sonra yüklü cisimle nötr cisim arasında yük geçişi olmaz. (+) pozitif cisim, nötr cisimden uzaklaştırılırsa cisim tekrar eski hâline gelir

örnek 2

Nötr olan metal levhalara (-) negatif yüklü plastik çubuk yaklaştırıldığında

İtme çekme

Aynı yüklü cisimler birbirlerini iter.

Zıt yüklü cisimler ise birbirleri çeker.

Yüklü cisimler, nötr cisimleri çeker.

Nötr cisimler birbirlerine etki etmez.

 

Elektriklenme olaylarının olumsuz etkileri

Elektriklenme sırasında meydana gelen kıvılcımlar yangın çıkmasına sebep olabilir. Kimyasal ve yakıt taşıyan araçların tutuşmasına sebep olabilir. Elektrikli ve elektronik cihazların devrelerinin zarar görmesi elektriklenmenin zararlı etkileridir.

Özellikle elektronik ürünlerin tamiri ile ilgili meslek dallarında elektrik yüklerini depolama özelliğine sahip bileklikler yüklerin, tamiri yapılan elektronik cihaza zarar vermesini engeller.

Elektriklenmenin olumsuz etkilerinden korunmak için cisimlerin fazla yüklerinden kurtulması gerekir. Yani nötr duruma gelmesi bu etkilerden korumuş olur. Bunun için topraklama yapmak gerekir.

 

 Teknolojide kullanımı

Elektriklenme olayı teknolojide olumlu yönde kullanarak insanların işlerini kolaylaştırıcı olarak kullanılabilir.

1. Fotokopi cihazında pozitif yüklenen kâğıdın negatif yüklü toneri çekmesinden yararlanılır.

2. Baca temizlemede kullanılan fırçalar elektrik yüküyle yüklenerek bacadaki toz ve kurumları çeker

3. Araba kaportasını eşit kalınlıkta ve ekonomik olarak boyaması

4. Dedektifler, kâğıt ya da plastik yüzeylerdeki parmak izlerini belirlemede, parmak izi bulunan yüzeylerin farklı biçimde elektriklenmesinden yararlanır.

5.Klimalarda hava temizleyiciden geçerken elektrik yüklenir. Hava filtresi de zıt yükle yüklenir. Kirli hava içindeki parçacıklar filtrede kalır ve böylelikle hava temizlenmiş olur.

 

 Günlük hayatta elektriklenme örnekleri

Kazağımızı çıkarırken oluşan çıtırtı şeklindeki sesler ve oluşan kıvılcımlarla birlikte saçlarımızın dikenleşmesi ,

Saçlarımızı tararken saçlarımızın kabarması,

Yün kumaşa sürülmüş bir tarağın musluktan akan suyu kendine doğru çekmesi

Saçımıza sürdüğümüz plastik tarağın küçük kâğıt parçalarını çekmesi,

Araba kapısını kapatırken ya da arkadaşımızla tokalaşırken elektrik geçişi nedeniyle oluşan çok kısa süreli acı,

Etrafta uçuşan tozların televizyon, bilgisayar vb. ekranlarına yapışması,

Şimşek ve yıldırım gibi doğa olaylar, elektriklenme etkisiyle gerçekleşir.

Hazırlayan

Fatih Akyüz

Bu konu 11561 kez okundu
Bu konuyu Site Admini Ekledi
Yorum İçin Üye Girişi
Şikayet Bildirimi
Avatar Seç
   
Yorumunuz şu an yayınlanacaktır. Fenokulu'nun bir eğitim sitesi olduğunu, IP numaranızın bizde saklandığını ve yasal sorumluluğun size ait olduğunu bilerek mesajınızı yazınız. Üç adet şikâyet et tuşu ile mesajınızın görüntülenmesi durdurulup incelemeye gönderilir.
Görüş ve yorumlarınız bizim için değerlidir. Yorumlarınız kontrol edildikten sonra yayınlanmaktadır.


Yorumlar Yükleniyor..
 
Fenokulu.net , Fen eğitimine katkı sağlamak için kurulmuştur. Paylaşımda bulunan Fen Bilimleri öğretmenlerinin çalışmaları, sınıfın dışına çıkmış,
diğer öğrenci ve öğretmenlerin kullanımına sunulmuştur. Kaynak gösterilerek çalışmalar paylaşılabilir.
Muharrem Baytekin © 2002-2022 Fenokulu.net
       İletişim & Reklam Kaldırılması İstenilen Doküman